الشيخ أبو الفتوح الرازي
411
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
و اقرار دهد به نبوّت شما ، و به او ايمان آورى ( 1 ) و او را نصرت كنى ( 2 ) . آنگه حق تعالى گفت پيغامبران را : * ( أَ أَقْرَرْتُمْ ) * ، اقرار داديد ( 3 ) ؟ * ( وَأَخَذْتُمْ عَلى ذلِكُمْ إِصْرِي ) * ، و عهد من بستديد ( 4 ) بر آن ، يعنى از امّتان خود كه ايشان و امّتان ايشان مكلَّف باشند به ايمان آوردن به جمله پيغامبران ، و تصديق ايشان كردن بر سبيل جمله . و قولى ديگر آن است كه : اخذتم ، اى قبلتم . « اخذ » به معنى قبول است ، عهد من پذرفتى ( 5 ) ؟ و مثالش قوله تعالى : إِنْ أُوتِيتُمْ هذا فَخُذُوه ( 6 ) ، اى فاقبلوه ، و قوله : لا يُؤْخَذُ مِنْها عَدْلٌ ( 7 ) ، اى لا يقبل منها فدية ، و قال ( 8 ) تعالى : وَيَأْخُذُ الصَّدَقاتِ ( 9 ) ، اى يقبلها . ايشان را گفتند : * ( أَقْرَرْنا ) * ، اقرار داديم . حق تعالى گفت : * ( فَاشْهَدُوا ) * ، بر خود گواه باشيد ، و قولى ديگر آن است كه : بر يكديگر گواه باشيد . * ( وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ ) * ، و من با شما از جمله گواهانم . عبد اللَّه عبّاس گفت : فاشهدوا ، اى فاعلموا ، بدانيد ( 10 ) . زجّاج گفت : بينوا ، بيان كنيد ( 11 ) امّتان را . سعيد مسيّب گفت : فاشهدوا ، خطاب است با فرشتگان كه خداى ايشان را گفت بر پيغامبران گواه باشيد . * ( فَمَنْ تَوَلَّى بَعْدَ ذلِكَ ) * ، هر كه پس از اين اقرار و اشهاد بر گردد و اعراض كند از جمله فاسقان باشد ( 12 ) . و اين « هم » عماد است يا فصل عند الكوفيّين و البصريّين ، و معنى آن باشد كه : فاسق ايشانند ( 13 ) ، از روى مبالغه مىنمايند كه فاسق خود ايشانند لا غير تا ( 14 ) پندارى كه كسى گفت : فاسق كه باشد ؟ خداى تعالى گفت : فاسق [ آن ] ( 15 )
--> ( 1 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مر : آوريد . ( 2 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : كنيد . ( 3 ) . دب ، آج ، لب ، فق : دادى / داديد . ( 4 ) . دب ، آج ، لب ، مب ، مر : بستدى / بستديد . ( 5 ) . دب ، آج ، فق : پذرفتيد ، مب : پذيرفتى ، لب ، مر : پذيرفتيد . ( 6 ) . سوره مائده ( 5 ) آيه 41 . ( 7 ) . سوره بقره ( 2 ) آيه 48 . ( 8 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر اللَّه . ( 9 ) . سوره توبه ( 9 ) آيه 104 . ( 10 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، بدانى / بدانيد . ( 11 ) . دب ، آج ، لب ، فق : كنى / كنيد . ( 12 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر فاولئك هم الفاسقون . ( 13 ) . مب : ايشان باشند . ( 14 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : تو . ( 15 ) . مج : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .